Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to jedna z najczęściej wybieranych form opodatkowania przez mikro i małe firmy w Polsce. Prostota podatku nie oznacza jednak prostoty składek. ZUS przy ryczałcie wciąż budzi wiele wątpliwości – od wysokości składki zdrowotnej, przez terminy rozliczeń, aż po konsekwencje błędów.
W tym poradniku wyjaśniamy krok po kroku, jak wygląda rozliczanie ZUS na ryczałcie w 2026 roku, komu się opłaca ta forma, jakie są realne koszty i na co szczególnie uważać w praktyce.
W artykule znajdziesz m.in.:
- aktualne zasady ZUS przy ryczałcie
- konkretne kwoty składek
- przykłady dla firm usługowych i handlowych
- najczęstsze błędy przedsiębiorców
- praktyczne wskazówki księgowe
Czytaj więcej…
Spis treści
- Czym jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
- ZUS przy ryczałcie – podstawowe zasady
- Składki społeczne na ryczałcie
- Składka zdrowotna przy ryczałcie – jak ją liczyć
- Progi przychodów a wysokość składki zdrowotnej
- Mały ZUS i Mały ZUS Plus przy ryczałcie
- Terminy opłacania ZUS na ryczałcie
- ZUS przy ryczałcie a zawieszenie działalności
- Najczęstsze błędy przedsiębiorców
- Czy ryczałt z ZUS się opłaca – analiza praktyczna
- Podsumowanie
Czym jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Ryczałt to uproszczona forma opodatkowania działalności gospodarczej, w której podatek liczony jest od przychodu, bez możliwości pomniejszania go o koszty uzyskania. Stawki ryczałtu są zróżnicowane i zależą od rodzaju prowadzonej działalności – od 2% do 17%.
Z punktu widzenia ZUS kluczowe jest to, że:
- forma opodatkowania nie wpływa na składki społeczne,
- ma bezpośredni wpływ na sposób naliczania składki zdrowotnej.
ZUS przy ryczałcie – podstawowe zasady
ZUS przy ryczałcie składa się z dwóch głównych elementów:
- składek społecznych,
- składki zdrowotnej.
W przeciwieństwie do podatku dochodowego, ZUS nie jest ryczałtem – jego wysokość wynika z przepisów ubezpieczeniowych, a nie podatkowych.
Przedsiębiorca na ryczałcie:
- sam oblicza i opłaca składki,
- składa miesięczne deklaracje ZUS,
- nie odlicza składki zdrowotnej od podatku.
Składki społeczne na ryczałcie
Składki społeczne są takie same jak przy innych formach opodatkowania i obejmują:
- ubezpieczenie emerytalne,
- rentowe,
- wypadkowe,
- dobrowolne chorobowe,
- Fundusz Pracy (po spełnieniu warunków).
Podstawą naliczania jest 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, chyba że przedsiębiorca korzysta z ulg.
Składka zdrowotna przy ryczałcie – jak ją liczyć
To najbardziej problematyczny element ZUS przy ryczałcie. Składka zdrowotna nie jest stała – jej wysokość zależy od rocznego przychodu.
Nie ma tu znaczenia:
- faktyczny dochód,
- koszty działalności,
- liczba miesięcy aktywności.
Liczy się wyłącznie przychód.
Progi przychodów a wysokość składki zdrowotnej
Obowiązują trzy progi przychodów:
Do 60 000 zł rocznie
– składka liczona od 60% przeciętnego wynagrodzenia
Od 60 000 zł do 300 000 zł
– składka liczona od 100% przeciętnego wynagrodzenia
Powyżej 300 000 zł
– składka liczona od 180% przeciętnego wynagrodzenia
Zmiana progu w trakcie roku oznacza obowiązek korekty składek.
Mały ZUS i Mały ZUS Plus przy ryczałcie
Ryczałt nie wyklucza korzystania z ulg ZUS:
- ulga na start,
- preferencyjny ZUS,
- Mały ZUS Plus.
Wyjątkiem jest składka zdrowotna – tu ulgi nie obowiązują.
Terminy opłacania ZUS na ryczałcie
Standardowe terminy:
- do 20. dnia miesiąca – jednoosobowa działalność,
- do 15. dnia – jeśli zatrudniasz pracowników.
Nieterminowa płatność oznacza:
- odsetki,
- możliwość utraty prawa do zasiłków.
ZUS przy ryczałcie a zawieszenie działalności
Podczas zawieszenia:
- nie płacisz składek społecznych,
- nie płacisz składki zdrowotnej,
- nie składasz deklaracji ZUS.
Uwaga: przychody sprzed zawieszenia wciąż wpływają na próg składki zdrowotnej.
Najczęstsze błędy przedsiębiorców
Najczęściej popełniane błędy to:
- błędne ustalenie progu przychodów,
- brak korekty składki zdrowotnej,
- mylenie dochodu z przychodem,
- nieuwzględnienie przychodów z poprzednich miesięcy,
- brak analizy opłacalności ryczałtu.
Czy ryczałt z ZUS się opłaca – analiza praktyczna
Ryczałt z ZUS opłaca się głównie:
- firmom usługowym o niskich kosztach,
- freelancerom,
- jednoosobowym działalnościom B2B.
Nie sprawdzi się tam, gdzie:
- koszty są wysokie,
- przychody szybko przekraczają 300 000 zł,
- istotne są odliczenia podatkowe.
Podsumowanie
ZUS przy ryczałcie wymaga dobrej kontroli przychodów i świadomości progów składki zdrowotnej. Sama forma opodatkowania jest prosta, ale błędy w ZUS mogą kosztować realne pieniądze.
Dla wielu firm ryczałt nadal jest korzystnym rozwiązaniem — pod warunkiem świadomego zarządzania składkami.